مىدهد كه اصل وى از تونس بوده است ، ولى در فاس علم آموخته و از كودكى به علوم و خاصّه جغرافيا علاقه داشت ، پس از آن به دست مسيحيان اسير شد و دانشمندى از مردم و نيز او را بخريد و اجازه داد مطالعات خود را دنبال كند . و او در آثار جغرافى شناسان اروپايى تعمّق كرد و در نقشه‌هاى آنها دقيق شد و به فكر افتاد كه نقشه‌اى از جهان شناخته شدهء آن روزگار فراهم آرد كه مطالب ابو الفدا و قوانين نقشه كشى رياضى و كيهان نگارى اورونتيوس فينئوس ( 1494 - 1555 ) كه به سال 1536 در نقشهء جهان به كار برده بود در آن جمع باشد . 144 به رعايت تمايل مولاى خويش نامهاى جغرافيايى را به تركى نوشت كه زبان اصلى او نبود ، ولى تعدادى كلمات عربى نيز بدان راه يافت . 145 تونسى كار خود را به سال 1558 - 1560 / 966 - 967 ه . به دوران سلطان سليمان قانونى به سر برد و به سال 1568 براى چاپ آماده بود ، ولى به عللى چاپش به پايان نرسيد . 146 كليشهء اين نقشه در كتابخانهء ماركوس مقدس در و نيز موجود است كه در چهار لوح ، امّا به طور دقيقتر 147 شش لوح ، از چوب سيب حكاكى شده و فقط به سال 1795 بر بنياد آن بيست و چهار نسخه آماده شد 148 كه همراه يك رساله مختصر به قلم سمعانى ، دانشور شهير مارونى ( 1752 - 1821 ) و استاد دانشگاه پادوا ، انتشار يافت . 149 يك نظر به نقشهء مذكور نشان مىدهد كه تونسى قوانين رياضى و شكل نقشه را كه همانند قلب است و نيز خطّ نصف النّهار جزاير كانارى و قسمت اعظم طرح سواحل قارّه‌ها و جزيره‌ها را از فينئوس به عاريت گرفته است . با وجود اين ، به رعايت حق بايد بگوييم كه تعداد اصطلاحات جغرافيايى تونسى بيشتر است . و نيز چند تصحيح در كار سلف خويش كرده كه بعضى از آن چون تصحيح سواحل امريكا و بخصوص قسمتهاى شمالى آن بسيار مهم است . 150 بدين سان تونسى در قلمرو نقشه كشى عربى بىنظير است و سلف و خلف ندارد . عيب اساسى كار وى اين است كه نقشهء اصلى را عينا گرفته و آن را محفوظ داشته است . ضمن سخن از نقشه‌هاى تركى معاصر وى خواهيم ديد كه تركان مكتبى مستقل داشتند كه مطالب را عاريه مىگرفت امّا در قالب نو مىريخت . به قرن شانزدهم / دهم ه . روابط مغرب با دولت عثمانى وسعت و قوّت گرفت و چون الجزاير زير سلطهء پادشاهان عثمانى در آمد ( 1519 ) مراكش آزادى خويش را در خطر ديد ، بخصوص كه افراد خاندان شريف از هنگام تسلّط بر مراكش براى ختم كشاكشهاى خود و جلوگيرى از توطئه‌هاى دربار از بزرگان كمك خواستند و ميان دو طرف روابطى مناسب برقرار شد و سفارتهاى مكرّر به استانبول رفت كه گاه وضع منظّم داشت . 151 به احتمال قوى لئوى آفريقايى نيز براى مقاصد سياسى به سفر استانبول رفته بود و گر چه دلايلى براى اثبات اين قضيّه نداريم ، طى قرون پياپى يا به قرن نوزدهم از پاره‌اى از اين سفارتها نوشته‌هايى به جا مانده و بجز